Co robić? Pierwsze 24 godziny po śmierci bliskiej osoby.
Spokojny przewodnik po tym, co zrobić – jak zadbać o zmarłego i o siebie.
Śmierć bliskiej osoby zatrzymuje czas. W pierwszych chwilach pojawia się cisza, niedowierzanie, często chaos myśli. W takich momentach najważniejsze jest jedno: pozwolić sobie na bycie przy zmarłym i nie zostać z tym samemu.
Nie trzeba wszystkiego robić od razu ani samodzielnie. Warto poprosić rodzinę lub przyjaciół o pomoc i podzielić między siebie zadania. Ktoś może zadzwonić do lekarza, ktoś inny do zakładu pogrzebowego, ktoś przygotować dokumenty lub zrobić herbatę i coś do jedzenia dla wszystkich obecnych.
Ten tekst jest spokojnym przewodnikiem po tym, co zwykle trzeba zrobić w ciągu pierwszych 24 godzin.
1. Zatrzymaj się i bądź przy zmarłym.
Jeśli śmierć nastąpiła w domu, pierwsze chwile mogą być bardzo ważne dla rodziny. W wielu kulturach i tradycjach pozostanie przez chwilę przy ciele jest naturalnym sposobem pożegnania. Można usiąść przy zmarłym, dotykać go, przytulać i całować, pomodlić, pomilczeć i zapalić świece. Należy delikatnie zamknąć oczy zmarłego jeśli są otwarte. Następnie przykryć ciało zmarłego lekkim kocem lub prześcieradłem.
Nie ma tu pośpiechu. Nikt nie wymaga natychmiastowych działań. Zwykle dopiero po pewnym czasie wykonuje się pierwsze telefony.
2. Pierwszy telefon – lekarz lub pogotowie.
Aby formalnie potwierdzić zgon, potrzebna jest karta zgonu wystawiona przez lekarza.
W zależności od sytuacji należy zadzwonić:
Jeśli śmierć nastąpiła w domu:
• do lekarza rodzinnego,
• do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej,
• na pogotowie ratunkowe (112/999).
Lekarz przyjedzie, stwierdzi zgon i wystawi kartę zgonu. To dokument niezbędny do dalszych formalności.
Jeśli śmierć nastąpiła w szpitalu lub hospicjum – personel zajmuje się tym automatycznie.
3. Drugi telefon – zakład pogrzebowy.
Po wystawieniu karty zgonu można zadzwonić do wybranego zakładu pogrzebowego.
Pracownicy zakładu:
• odbiorą ciało z domu lub szpitala,
• przewiozą je do chłodni,
• pomogą w formalnościach,
• często również pomogą w uzyskaniu aktu zgonu i organizacji pogrzebu.
Warto przygotować dla zakładu:
• kartę zgonu od lekarza,
• dokument tożsamości zmarłego,
• ewentualnie ubranie, w którym ma zostać pochowany (ubranie czasami można dostarczyć później)
Nie trzeba robić wszystkiego od razu, zakład pogrzebowy zazwyczaj przeprowadza rodzinę przez kolejne kroki spokojnie i bez pośpiechu.
4. Jak ciało zmarłego może się zachowywać.
W pierwszych godzinach po śmierci ciało zaczyna przechodzić naturalne procesy biologiczne. Warto o nich wiedzieć, aby nie były zaskoczeniem.
Można zauważyć, że:
• ciało staje się chłodniejsze,
• pojawia się sztywność mięśni (tzw. stężenie pośmiertne) po kilku godzinach,
• skóra może zmienić kolor na bledszy lub lekko sinawy,
• szczęka lub usta mogą się lekko rozluźnić,
• czasem pojawia się delikatny zapach lub niewielkie wydzieliny.
To naturalne procesy fizjologiczne. U każdej osoby może to przebiegać nieco inaczej.
Jeśli ciało pozostaje w domu przez kilka godzin, można:
• uchylić okno,
• przykryć ciało lekkim prześcieradłem,
• położyć ręce zmarłego na klatce piersiowej,
• podłożyć małą poduszkę pod głowę.
Nie trzeba robić nic więcej, resztą zajmie się personel zakładu pogrzebowego.
5. Co przygotować dla zakładu pogrzebowego.
Jeśli ciało ma zostać odebrane z domu, dobrze przygotować:
• kartę zgonu od lekarza,
• dowód osobisty zmarłego,
• ubranie do pochówku (jeśli jest już wybrane),
• ewentualne dokumenty dotyczące miejsca pochówku (jeśli jest to grób rodzinny).
Jeśli nie ma ubrania zakład pogrzebowy często może w tym pomóc.
6. Kolejne formalności (zwykle następnego dnia).
W ciągu kolejnych dni należy:
- Uzyskać akt zgonu w Urzędzie Stanu Cywilnego
(na podstawie karty zgonu). - Ustalić termin pogrzebu z zakładem pogrzebowym i administracją cmentarza.
- Powiadomić rodzinę i bliskich.
- W późniejszym czasie zgłosić zgon m.in. do: ZUS / KRUS, banku, pracodawcy, ubezpieczyciela.
Jednak większość z tych spraw nie musi być załatwiona w pierwszych godzinach. Bardzo często zakład pogrzebowy oferuje załatwienie formalności urzędowych.
7. Najważniejsze: nie zostać z tym samemu.
Pierwsza doba po śmierci bliskiej osoby jest emocjonalnie bardzo trudna. Dlatego warto zadzwonić po pomoc do kogoś z rodziny, poprosić sąsiada czy przyjaciela o obecność i podzielić drobne zadania między kilka osób.
Przykładowo:
• jedna osoba dzwoni do lekarza,
• druga do zakładu pogrzebowego,
• ktoś inny przygotowuje dokumenty lub informuje rodzinę.
Nie trzeba wszystkiego dźwigać samodzielnie. Pamiętaj, żeby pierwszym telefonem był telefon do kogoś bliskiego, a dopiero kolejny do lekarza.
8. Czas pożegnania.
Wśród wszystkich formalności łatwo zapomnieć o tym, co najważniejsze. Pierwsze godziny po śmierci bliskiej osoby są także czasem cichego pożegnania. Można powiedzieć ostatnie słowa, potrzymać za rękę, pomodlić się, albo po prostu posiedzieć w ciszy.
Wiele osób po latach wspomina właśnie tę chwilę, moment, gdy byli przy swoim bliskim jeszcze raz.
Resztą zajmą się później ludzie i instytucje.
Najpierw jest czas dla serca.
